İyi Ahlak ve Kötü Ahlakın Temelleri

iyi ve kötü ahlakın temelleri

İyi veya kötü ahlak gerçekten varmı? Peter Kreeft bunu dini açıdan ele alıyor.

Aklakı, kişisel zevkten veya isteme ve istememe konusunun ikame edilmesi olarak açıklamıyor Peter Kreeft. Başlarken de görüşlerinden Ateistlerin ahlaksız olduğunu anlamının çıkarılmaması gerektiğini belirtmiş. Bir insan ahlaklı  ya da ahlaksız olabilir. Bunun inançla alakalı olduğunu düşünmüyor.

İyi ve kötü ne demek? Nereden geliyor?

Ateislere göre iyilik ve kötülük kavramlarının temeli evrim, mantık, bilinç (vicdan), insan doğası ve faydacılığa dayanıyor. Peter’a göre ise iyilik ve kötülüğün temeli bu saydıklarımızın hiçbirine dayanmıyor.

Neden evrim ahlakın nihayi kaynağı olamaz?

Gelişmekte olan veya gelişmekte olduğu sanılan her ahlak değişebilir. Eğer iyi veya kötü yönde değişirse, bu değişimi yargılayabilmek için iyilik ve kötülük kavramlarının daha üzerinde bir standarta ihtiyaç olacaktır. İnsanlık tarihinde ve günümüzde dahi güçlü insanlar, güçsüz insanları esir ederek, sömürerek zenginlik elde ettiler. Zengin olmanın “tek yolu” onlara göre buydu ve kimse bunun doğruluğunu sorgulamadı.

Günümüzde ise bizler köleliğe karşıyızdır. (farklı kölelik türleri var olsa da.. bu konuyu fazla irdelemiycem, konu sapmasın) ancak yine de bu karşı oluşumuz günümüz şartlarının evrimine dayalı. Köleliğin o eski karşı olduğumuz biçiminin bir gün tekrar geri gelmeyeceğini kimse garanti edemez?

Şimdi şu şekilde düşünelim:

Kölelik bir kez kabul edildi ancak bu nedenle kabul edilebilir hale gelmedi!

Bu ikisi arasındaki farkı görmek zorundayız. Yani kabul edilen ile kabul edilebilir olan birbirinden farklıdır. Bu ayrım yapamazsak köleliği eleştiremeyiz ve tarafsız, yani objektif bir ahlak anlayışımız olacaksa, kabul edilen şeylerin kabul edilebilir şeyler olmaması gerekir.

Sorgulama ve Düşünme

Sorgulama ve düşünme hayatımızın her alanında bize çok faydalı bir araç olmasına rağmen aklakın kaynağı olamaz.

Örneğin suçlular düşünmeyi ve sorgulamayı bir cinayet için kullanabilirler. Cinayetin yanlış birşey olduğunu sorgulamazlar.

Ya da şöyle diyelim: Birinin hayatını kurtarmak için kendi hayatını riske atan insanlar görmüşsünüzdür. Bir insanın hayatı için başka bir hayatı feda etmek mantıksızdır. Eğer sadece mantık ile sorgulayacak olsaydılar, o insanlar hayatlarını riske atmazdı. Burada sorgulamadan daha yüksek bir değer, standart vardır.

Peter Kreeft’in iyilik, kötülük ve ahlak hakkındaki düşünceleri için aşağıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir